Agoniści receptora GLP-1 a ryzyko niedokrwiennej neuropatii nerwu wzrokowego u starszych pacjentów z cukrzycą typu 2

Niearterytyczna przednia niedokrwienna neuropatia nerwu wzrokowego (NAION) to druga najczęstsza przyczyna ślepoty wynikającej z uszkodzenia nerwu wzrokowego. Do jej głównych czynników ryzyka zalicza się podeszły wiek oraz zaawansowaną postać cukrzycy typu 2. W ostatnich latach pojawiły się doniesienia sugerujące związek pomiędzy stosowaniem semaglutydu – agonisty receptora glukagonopodobnego peptydu 1 (GLP-1 RA) – a występowaniem NAION. Najnowsze badania opublikowane w JAMA Ophthalmology rzucają nowe światło na tę potencjalną zależność.

Badanie zostało przeprowadzone przez zespół naukowców z Lister Hill National Center for Biomedical Communications, należącego do National Library of Medicine w strukturach National Institutes of Health (NIH) w Bethesda (Maryland, USA). Wśród głównych autorów znajdują się dr Kin Wah Fung, Fitsum Baye, MS, oraz dr Seo H. Baik.

Cel i metodologia badania

Celem badania była ocena, czy stosowanie leków z grupy agonistów receptora GLP-1, takich jak semaglutyd, wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia NAION u starszych pacjentów z cukrzycą typu 2.

Do badania zakwalifikowano pacjentów w wieku 65 lat i starszych, objętych ubezpieczeniem Medicare, którzy w latach 2007–2021 byli leczeni z powodu cukrzycy typu 2 i przyjmowali leki przeciwcukrzycowe. Dane pochodziły z Virtual Research Data Center działającego w ramach Centers for Medicare & Medicaid Services (CMS).

Badanie miało charakter obserwacyjnego kohortowego przeglądu retrospektywnego i zostało przeprowadzone zgodnie z wytycznymi STROBE. Zarówno zespół NIH, jak i komisja prywatności CMS, uznały projekt za niebędący badaniem z udziałem ludzi, co zwalniało go z konieczności uzyskania indywidualnej zgody uczestników.

Kluczowe wyniki

Badacze wdrożyli zaawansowaną metodologię doboru przypadków NAION oraz grupy odniesienia, eliminując potencjalne błędy systematyczne. W analizie stwierdzono, że:

• Użytkownicy GLP-1 RA, w tym semaglutydu, mieli istotnie wyższe ryzyko wystąpienia NAION w porównaniu do pacjentów stosujących inne leki przeciwcukrzycowe.
• Ryzyko to utrzymywało się po dostosowaniu do wieku, płci, rasy i obecności innych chorób współistniejących, takich jak nadciśnienie czy hipercholesterolemia.

Znaczenie kliniczne i dalsze kroki

Wyniki te potwierdzają wcześniejsze doniesienia Hathaway’a i współpracowników (2023), podkreślając konieczność dalszego monitorowania bezpieczeństwa stosowania GLP-1 RA, zwłaszcza u starszych pacjentów z cukrzycą i czynnikami ryzyka okulistycznego.

Chociaż leki GLP-1 RA, takie jak semaglutyd, są skuteczne w kontroli glikemii oraz wspomagają redukcję masy ciała, ich stosowanie może wymagać ostrożności u pacjentów zagrożonych NAION. Klinicyści powinni rozważyć indywidualne ryzyko i korzyści przed wdrożeniem terapii, szczególnie u osób z jednoocznym widzeniem lub dodatnim wywiadem okulistycznym.

Wnioski

Badanie przeprowadzone przez NIH wnosi istotny wkład w ocenę bezpieczeństwa farmakoterapii cukrzycy typu 2. Potwierdzenie związku między stosowaniem GLP-1 RA a ryzykiem NAION powinno skłonić do dalszych, prospektywnych analiz oraz do uwzględnienia ryzyka okulistycznego w procesie podejmowania decyzji terapeutycznych.

Źródło: JAMA Ophthalmology, „GLP-1 RAs and Risk of Nonarteritic Anterior Ischemic Optic Neuropathy in Older Patients With Diabetes”
DOI: 10.1001/jamaophthalmol.2025.2299