Aktywność fizyczna jako niezależny czynnik prognostyczny u chorych z niedawno rozpoznaną cukrzycą typu 2

Nowe badania, które zostaną zaprezentowane podczas tegorocznego dorocznego spotkania Europejskiego Towarzystwa Badań nad Cukrzycą (EASD) w Wiedniu (15–19 września), pokazują, że u osób niedawno zdiagnozowanych z cukrzycą typu 2 (T2D) i bez wcześniejszych chorób sercowo-naczyniowych istnieje wyraźny związek pomiędzy deklarowaną przez pacjentów aktywnością fizyczną a ryzykiem zgonu z jakiejkolwiek przyczyny oraz poważnych niepożądanych incydentów sercowych (MACE), takich jak zawał serca czy udar mózgu. Badanie przeprowadzili mgr Line Eriksen i dr Sidsel Domazet z Steno Diabetes Centre Odense, Odense University Hospital w Danii wraz z zespołem.

Wcześniejsze liczne badania wykazały, że aktywność fizyczna poprawia wrażliwość na insulinę, kontrolę glikemii oraz skład ciała u pacjentów z T2D, a także wiąże się ze zmniejszeniem ryzyka sercowo-naczyniowego w populacji ogólnej. W nowej analizie autorzy sprawdzili, czy deklarowana przez pacjentów aktywność fizyczna może stanowić wskaźnik prognostyczny ryzyka CVD oraz śmiertelności u osób niedawno zdiagnozowanych z T2D, bez wcześniejszych chorób sercowo-naczyniowych.

W badaniu wykorzystano dane z duńskiej kohorty DD2 (Danish Centre for Strategic Research in Type 2 Diabetes), obejmującej uczestników z lat 2010–2023, u których rozpoznanie T2D postawiono w ciągu ostatnich dwóch lat. Poziom aktywności fizycznej, zgłoszony przez 11 355 uczestników, podzielono na trzy kategorie: siedzący tryb życia, lekka aktywność fizyczna oraz umiarkowana do intensywnej aktywności fizycznej (MVPA).

Głównymi punktami końcowymi były: śmiertelność z dowolnej przyczyny oraz MACE, obejmujące zawał serca, udar niedokrwienny mózgu, rewaskularyzację wieńcową, niewydolność serca i zgon z powodu chorób sercowo-naczyniowych. Zastosowano modele statystyczne z korektą o czynniki zakłócające. Uczestników obserwowano do pierwszego wystąpienia MACE, zgonu, emigracji lub końca badania (3 maja 2024 r.). Osoby z wcześniejszym CVD (n=1671) zostały wykluczone.

Wyniki pokazały, że 18% uczestników prowadziło siedzący tryb życia, 62% angażowało się w lekką aktywność fizyczną, a 20% w MVPA. Podczas mediany obserwacji wynoszącej 8,4 roku odnotowano 1149 incydentów CVD i 1048 zgonów. Wyższy poziom aktywności fizycznej wiązał się odwrotnie proporcjonalnie z ryzykiem MACE i śmiertelności z jakiejkolwiek przyczyny. Po uwzględnieniu czynników zakłócających (m.in. wieku, płci, roku włączenia do badania, czasu trwania T2D, palenia tytoniu, spożycia alkoholu, obwodu talii) osoby podejmujące lekką aktywność miały o 23% niższe ryzyko MACE i o 27% niższe ryzyko zgonu ogółem, a osoby wykonujące MVPA – odpowiednio o 28% i 33% niższe ryzyko w porównaniu z grupą siedzącą.

Najsilniejszy wpływ obserwowano w przypadku zgonów z przyczyn sercowo-naczyniowych. Po dalszej korekcie o klasyczne czynniki ryzyka CVD (poziom LDL, HbA1c, ciśnienie skurczowe, wskaźniki filtracji nerek, stosunek albumina/kreatynina w moczu) zmniejszenie ryzyka dla MVPA utrzymało istotność statystyczną – o 30% dla MACE i o 31% dla zgonu ogółem w porównaniu z osobami nieaktywnymi. Dla lekkiej aktywności obserwowano nadal istotne zmniejszenie ryzyka – odpowiednio o 20% i 22%.

Autorzy podsumowują: „Deklarowana aktywność fizyczna była niezależnym predyktorem śmiertelności ogólnej oraz poważnych incydentów sercowo-naczyniowych u osób niedawno zdiagnozowanych z T2D, bez wcześniejszych chorób sercowo-naczyniowych. Zależności te utrzymywały się nawet po uwzględnieniu klasycznych czynników ryzyka CVD.”

Dodają: „Nawet lekka aktywność zmniejsza ryzyko poważnych incydentów sercowych i zgonów, niezależnie od klasycznych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego. Podkreśla to znaczenie podejmowania choćby minimalnej aktywności fizycznej w porównaniu z brakiem ruchu w kontekście zapobiegania chorobom serca i przedwczesnym zgonom u pacjentów niedawno zdiagnozowanych z cukrzycą typu 2.”

Źródło: European Association for the Study of Diabetes