Osoby z cukrzycą typu 2 mają nawet czterokrotnie wyższe ryzyko wystąpienia zawału serca, udaru mózgu, dławicy piersiowej i innych chorób wieńcowych niż osoby zdrowe. Z tego powodu potrzebne są biomarkery pozwalające określić, które osoby są szczególnie narażone na te powikłania.
Zespół badawczy z Uniwersytetu w Lund (Szwecja) przeanalizował dane 752 osób, które w momencie rozpoczęcia badania były świeżo zdiagnozowane z cukrzycą typu 2. Żaden z uczestników, pochodzących z kohorty cukrzycowej ANDIS (All New Diabetics in Skåne), nie miał wcześniej rozpoznanej poważnej choroby sercowo-naczyniowej. Badacze obserwowali stan układu krążenia uczestników przez ponad siedem lat, w trakcie których u 102 osób doszło do poważnych powikłań sercowo-naczyniowych.
„Analizując zmiany chemiczne w genomie uczestników – tzw. metylację DNA – chcieliśmy zidentyfikować epigenetyczne biomarkery, które pozwolą przewidzieć rozwój chorób sercowo-naczyniowych. Metylacja DNA kontroluje aktywność genów w komórkach, a jej zaburzenia mogą sprzyjać rozwojowi chorób serca i naczyń” – wyjaśnia prof. Charlotte Ling z Uniwersytetu w Lund.
Badacze zidentyfikowali ponad 400 miejsc w genomie z odmiennym wzorem metylacji DNA we krwi, z których 87 wykorzystano do opracowania skali punktowej pozwalającej oszacować indywidualne ryzyko wystąpienia poważnych powikłań sercowo-naczyniowych.
„Z 96-procentową dokładnością mogliśmy stwierdzić, że dana osoba nie jest zagrożona wystąpieniem choroby sercowo-naczyniowej. Wartość predykcji negatywnej była więc bardzo wysoka. Ponieważ jednak okres obserwacji wynosił tylko nieco ponad siedem lat, konieczne jest dłuższe śledzenie losów pacjentów, aby zwiększyć także wartość predykcji pozytywnej, czyli prawdopodobieństwa, że faktycznie dojdzie do zdarzenia makronaczyniowego” – podkreśla dr Sonia García-Calzón z Uniwersytetu Nawarry w Pampelunie.
Pacjenci z cukrzycą typu 2, u których stwierdzono wysokie ryzyko choroby sercowo-naczyniowej, mogą dzięki temu otrzymać szybkie wsparcie w zakresie profilaktyki – modyfikacji diety, zwiększenia aktywności fizycznej, redukcji masy ciała, poprawy kontroli glikemii oraz wdrożenia terapii chroniących serce i naczynia.
„Obecnie w medycynie wykorzystuje się zmienne kliniczne, takie jak wiek, płeć, ciśnienie tętnicze, palenie tytoniu, profil lipidowy, długoterminowa kontrola glikemii czy funkcja nerek, do szacowania ryzyka przyszłej choroby sercowo-naczyniowej, ale jest to narzędzie dość niedokładne. Dodanie metylacji DNA znacznie poprawia możliwości prognozy. Dlatego chcemy opracować zestaw diagnostyczny do zastosowania klinicznego, który pozwoli – na podstawie prostego badania krwi – określić wzór metylacji DNA i ocenić ryzyko choroby za pomocą naszej skali punktowej” – podsumowuje prof. Charlotte Ling.
Źródło: Cell Reports Medicine, Epigenetic biomarkers predict macrovascular events in individuals with type 2 diabetes
DOI: http://dx.doi.org/10.1016/j.xcrm.2025.102290
