Osoby chorujące na cukrzycę typu 2 są bardziej narażone na rozwój raka jelita grubego, a ich rokowanie po diagnozie często bywa gorsze. Dotychczas biologiczne mechanizmy łączące te dwie choroby pozostawały niejasne. Zespół badawczy z Niemieckiego Centrum Badań nad Rakiem (DKFZ) zidentyfikował właśnie istotny czynnik – nowotwory z małą liczbą komórek układu odpornościowego wydają się szczególnie podatne na szkodliwe działanie cukrzycy. Odkrycie to może pomóc w personalizacji strategii profilaktyki i leczenia.
Immunologiczna charakterystyka nowotworów
Naukowcy z DKFZ skupili się na analizie liczby komórek odpornościowych w tkance guza, głównie limfocytów T, które odpowiadają za rozpoznawanie i eliminowanie komórek nowotworowych. Wysoka aktywność tych komórek w obrębie guza koreluje z lepszą kontrolą nad chorobą nowotworową. Przeciwnie, tzw. „zimne immunologicznie” guzy, czyli te z niską gęstością limfocytów, zwykle reagują słabo na terapię i cechują się agresywnym przebiegiem.
„Podejrzewaliśmy, że u pacjentów z cukrzycą typu 2 dochodzi do zmian w mikrośrodowisku nowotworu, które wpływają na ryzyko rozwoju raka jelita grubego oraz jego rokowanie,” wyjaśnia dr Michael Hoffmeister.
Wyniki badania populacyjnego
W dużym, populacyjnym badaniu obejmującym 4724 uczestników, w tym 2321 pacjentów z rakiem jelita grubego, naukowcy z DKFZ ustalili, że cukrzyca typu 2 może sprzyjać powstawaniu immunologicznie zimnych guzów jelita grubego. Ponadto u pacjentów z cukrzycą i takimi właśnie guzami rokowanie dotyczące przeżycia oraz nawrotów choroby było istotnie gorsze w ciągu 9,5-letniej obserwacji.
Z kolei diabetycy, których guzy miały dużą liczbę komórek odpornościowych, nie wykazywali zwiększonego ryzyka zgonu czy nawrotu nowotworu. „Wydaje się, że cukrzyca tworzy warunki sprzyjające łatwiejszemu wzrostowi i rozprzestrzenianiu się guzów ze słabą reakcją odpornościową organizmu. Jednak jeśli guz posiada dobrze funkcjonujący układ odpornościowy, cukrzyca nie wpływa negatywnie w podobnym stopniu” – tłumaczy Durgesh Wankhede, główny autor publikacji.
Możliwe mechanizmy biologiczne
Naukowcy podejrzewają, że na obserwowane zjawisko wpływa kilka czynników. Przewlekle podwyższone stężenia glukozy i insuliny mogą stymulować wzrost komórek rakowych, a jednocześnie osłabiać funkcje komórek odpornościowych poprzez zaburzenia w dostarczaniu energii. Taka kombinacja może skutecznie ograniczać lokalną kontrolę immunologiczną w obrębie guza.
Implikacje kliniczne
Nowe odkrycia mogą mieć praktyczne zastosowanie. Ocena statusu immunologicznego guza mogłaby pomóc lekarzom w dostosowywaniu strategii profilaktyki i terapii. Osoby chore na cukrzycę mogłyby np. odnieść szczególne korzyści z wcześniejszego rozpoczęcia badań przesiewowych w kierunku raka jelita grubego.
„Potrzebne są dalsze badania, aby określić, na ile zmiany stylu życia i skuteczna kontrola glikemii mogą wpływać na osłabienie odporności w przebiegu raka jelita grubego. To pozwoliłoby na formułowanie bardziej precyzyjnych zaleceń,” podsumowuje dr Hoffmeister.
Źródło: Journal of Clinical Oncology, „Diabetes and Colorectal Cancer Risk and Survival According to Tumor Immunity Status”
DOI: https://doi.org/10.1200/JCO-25-00148
