W nadchodzących dniach temperatury w wielu regionach Niemiec przekroczą 30 stopni Celsjusza. To duże wyzwanie dla organizmu – szczególnie u osób z chorobami przewlekłymi, takimi jak cukrzyca. Eksperci z Niemieckiego Centrum Diabetologii (Deutsches Diabetes-Zentrum, DDZ) podkreślają, że pacjenci z cukrzycą są szczególnie narażeni na negatywne skutki upałów oraz zanieczyszczeń środowiskowych, takich jak pyły zawieszone, i powinni zachować szczególną ostrożność.
Dlaczego upał jest groźniejszy dla osób z cukrzycą?
Wysoka temperatura to szczególne obciążenie z powodów fizjologicznych. Jak wyjaśnia dr Jacqueline Ratter-Rieck z Instytutu Diabetologii Klinicznej w DDZ, mechanizmy regulacji temperatury ciała – takie jak rozszerzenie naczyń krwionośnych i pocenie – u osób z cukrzycą mogą być zaburzone, zwłaszcza przy współistniejącej neuropatii lub niewydolności nerek. Dodatkowo często występują u nich choroby sercowo-naczyniowe, które jeszcze bardziej ograniczają zdolność organizmu do radzenia sobie z upałem.
W efekcie rośnie ryzyko przegrzania, zapaści krążeniowej, a nawet udaru cieplnego. Dane wskazują, że w czasie fal upałów liczba hospitalizacji wzrasta o 25%. Szczególnie uważać powinny osoby starsze, z nadwagą, wysokim poziomem HbA1c, leczone insuliną oraz te z chorobami współistniejącymi, jak nadciśnienie, niewydolność serca czy przewlekła choroba nerek.
Insulina i inne leki w czasie upałów
Upał wpływa nie tylko na organizm, ale także na farmakoterapię. Leki często stosowane przez pacjentów z cukrzycą – takie jak diuretyki, beta-blokery czy niektóre antydepresanty – mogą obniżać tolerancję na wysoką temperaturę i zwiększać ryzyko odwodnienia lub zawału serca.
Prof. Michael Roden, dyrektor Kliniki Endokrynologii i Diabetologii w Düsseldorfie, zwraca uwagę, że utrata wody obniża skuteczność insuliny, co może pogarszać kontrolę glikemii i wymagać indywidualnej modyfikacji terapii. Dodatkowo wysoka temperatura przyspiesza wchłanianie insuliny, co zwiększa ryzyko hipoglikemii. Odwodnienie natomiast zaburza sygnalizację insulinową, co z kolei utrudnia kontrolę stężenia glukozy we krwi.
Insulina powinna być przechowywana w temperaturze 2–8°C i nigdy nie wystawiana na działanie słońca. Istnieją specjalne torby chłodzące do przechowywania penów, które – wraz z odpowiednim zaświadczeniem lekarskim – mogą być przewożone w bagażu podręcznym podczas lotów.
Zanieczyszczenie powietrza a cukrzyca
Oprócz upałów, także zanieczyszczenie powietrza negatywnie wpływa na metabolizm. Badania wskazują, że długotrwała ekspozycja na pyły zawieszone zwiększa ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2 i sprzyja neuropatii cukrzycowej. W gorące dni problem może być nasilony ze względu na wyższe stężenie ozonu, brak wiatru czy dym z pożarów lasów.
Zalecenia dla pacjentów z cukrzycą w czasie upałów
Eksperci DDZ zalecają kilka praktycznych działań, które mogą ograniczyć ryzyko powikłań:
- dostosowanie aktywności do pory dnia – najlepiej rano lub wieczorem,
- unikanie słońca i zabezpieczanie skóry,
- regularne picie wody, nawet przy braku pragnienia (z wyjątkiem pacjentów z zaawansowaną niewydolnością nerek),
- częstsze pomiary glikemii,
- unikanie chodzenia boso w przypadku neuropatii, aby zmniejszyć ryzyko urazów lub oparzeń,
- zachowanie ostrożności podczas pływania, ponieważ objawy hipoglikemii mogą być trudne do zauważenia.
Dodatkowo wzmacnianie ogólnej odporności organizmu – poprzez odpowiednią dietę, aktywność fizyczną i dobrą kontrolę glikemii – poprawia zdolność adaptacji do stresu cieplnego.
Źródło: Deutsches Diabetes-Zentrum
