Kwasica ketonowa podczas terapii inhibitorami SGLT2 – kto może być najbardziej narażony?

Osoby z cukrzycą typu 2 leczone inhibitorami kotransportera sodowo-glukozowego 2 (SGLT2), u których występują wysokie stężenia glukozy we krwi, mała masa ciała lub kwasica ketonowa w wywiadzie, mogą być bardziej narażone na wystąpienie tego poważnego powikłania. Badanie prowadzone przez naukowców z Karolinska Institutet wskazuje również, że zwiększone ryzyko nie ogranicza się do początku terapii, lecz utrzymuje się przez cały okres stosowania leków z tej grupy.

Inhibitory SGLT2 i ryzyko kwasicy ketonowej

Inhibitory SGLT2 są grupą leków stosowanych w leczeniu cukrzycy typu 2. Mogą również zmniejszać ryzyko chorób serca i nerek. Jednocześnie ich stosowanie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem kwasicy ketonowej – rzadkiego, ale poważnego stanu, w którym niedobór insuliny prowadzi do wytwarzania przez organizm dużych ilości ciał ketonowych.

Nadmierne nagromadzenie ciał ketonowych może zaburzać równowagę kwasowo-zasadową organizmu, a w najcięższych przypadkach stanowić zagrożenie dla życia.

Ponad 280 tys. pacjentów w analizie skandynawskiej

W badaniu opublikowanym w czasopiśmie The Lancet Diabetes & Endocrinology naukowcy przeanalizowali dane pochodzące z krajowych rejestrów zdrowotnych Szwecji, Danii i Norwegii. Analizą objęto ponad 280 000 osób z cukrzycą typu 2, które były leczone inhibitorami SGLT2.

Badacze oceniali, jak często dochodziło do kwasicy ketonowej oraz jakie czynniki były związane ze zwiększonym ryzykiem jej wystąpienia.

Które czynniki wiązały się z większym ryzykiem?

Wyniki wskazały, że szczególnie wysokie ryzyko kwasicy ketonowej dotyczyło pacjentów, którzy wcześniej przebyli już epizod kwasicy ketonowej, mieli wysokie stężenia glukozy we krwi, małą masę ciała albo cechy niedożywienia.

Ze zwiększonym ryzykiem związane były również wcześniejsze epizody hipoglikemii.

Autorzy badania zwracają tym samym uwagę na możliwość identyfikowania grup pacjentów, u których podczas stosowania inhibitorów SGLT2 potrzebna może być szczególna ostrożność i dokładniejsza ocena ryzyka.

Zakażenie najczęstszym czynnikiem wyzwalającym lub współistniejącym

Badacze stwierdzili, że zakażenie było najczęstszym zdarzeniem wyzwalającym lub współistniejącym w przypadkach kwasicy ketonowej.

U pacjentów, u których wystąpiło to powikłanie, częściej obserwowano również inne ostre stany kliniczne, w tym zaburzenia czynności nerek, udar mózgu oraz duże zabiegi chirurgiczne.

Wyniki wskazują zatem, że przy ocenie ryzyka należy brać pod uwagę nie tylko charakterystykę pacjenta przed rozpoczęciem leczenia, ale także ostre zdarzenia kliniczne pojawiające się już podczas terapii.

Ryzyko utrzymuje się podczas dalszego leczenia

Autorzy komunikatu podkreślają, że wcześniejsze badania koncentrowały się przede wszystkim na ryzyku występującym we wczesnym okresie stosowania inhibitorów SGLT2.

Nowa analiza wskazuje, że chociaż ryzyko kwasicy ketonowej jest największe w pierwszych miesiącach terapii, pozostaje ono zwiększone przez cały okres, w którym pacjent przyjmuje lek.

Oznacza to, że problem nie powinien być rozpatrywany wyłącznie w kontekście rozpoczynania terapii.

Znaczenie wyników dla podejmowania decyzji terapeutycznych

Peter Ueda, Assistant Professor w Department of Medicine, Solna, Karolinska Institutet, podkreślił, że inhibitory SGLT2 przynoszą korzyści medyczne wielu pacjentom. Według badacza przedstawione wyniki nie mają przede wszystkim prowadzić do unikania tej terapii, lecz pomóc w lepszym identyfikowaniu osób obciążonych większym ryzykiem i bezpieczniejszym stosowaniu leków z tej grupy.

Naukowcy mają nadzieję, że wyniki dostarczą klinicystom dodatkowych informacji wspierających podejmowanie decyzji terapeutycznych. Mogą również pomóc w przekazywaniu pacjentom bardziej jednoznacznych zaleceń dotyczących sytuacji, w których leczenie powinno zostać czasowo wstrzymane – na przykład podczas ostrej choroby lub przed zabiegiem chirurgicznym.

Badacze zapowiadają, że kolejnym etapem ich prac będzie dokładniejsze zbadanie pacjentów, u których podczas leczenia inhibitorami SGLT2 dochodzi do kwasicy ketonowej, a także analiza innych rzadkich, lecz poważnych działań niepożądanych współczesnych leków przeciwcukrzycowych.

Współpraca i finansowanie badania

Badanie przeprowadzono we współpracy ze Statens Serum Institut w Danii oraz Norwegian University of Science and Technology (NTNU) w Norwegii.

Finansowanie zapewniły Region Stockholm w ramach środków ALF oraz Swedish Society of Medicine.