Lek odchudzający powiązany z niższym ryzykiem retinopatii cukrzycowej u pacjentów z cukrzycą

Popularny lek stosowany w terapii cukrzycy typu 2 i otyłości – tirzepatyd (nazwa handlowa Mounjaro lub Zepbound) – może wiązać się z niższym ryzykiem rozwoju retinopatii cukrzycowej, jednej z głównych przyczyn utraty wzroku u osób z cukrzycą. Takie wnioski przedstawili badacze z Weill Cornell Medicine. Wyniki badania mogą uspokoić pacjentów obawiających się wpływu terapii inkretynowych na narząd wzroku.

Retinopatia cukrzycowa rozwija się w następstwie przewlekłej hiperglikemii, która prowadzi do uszkodzenia drobnych naczyń siatkówki. W Stanach Zjednoczonych schorzenie to dotyczy blisko 10 milionów osób. Wcześniejsze analizy sugerowały, że niektóre leki z grupy agonistów GLP-1, takie jak semaglutyd (Wegovy, Ozempic), mogą przejściowo nasilać retinopatię cukrzycową i jej powikłania, prawdopodobnie w związku z gwałtowną poprawą kontroli glikemii. Nowe dane, opublikowane 21 stycznia w czasopiśmie Ophthalmology, wskazują jednak, że pacjenci leczeni tirzepatydem – lekiem z tej samej klasy terapeutycznej – istotnie rzadziej rozwijali nową retinopatię cukrzycową lub doświadczali progresji do bardziej zaawansowanych stadiów choroby.

Jak podkreślił główny autor pracy, dr Szilárd Kiss, Bob and Dolores Hope-Robert M. Ellsworth, M.D. Distinguished Professor in Ophthalmology oraz okulista w NewYork-Presbyterian/Weill Cornell Medical Center, analiza dużej bazy danych obejmującej pacjentów z wielu ośrodków klinicznych wskazuje, że osoby z rozpoznaną retinopatią cukrzycową mogą być mniej zaniepokojone potencjalnym pogorszeniem stanu narządu wzroku podczas terapii tirzepatydem. Wyniki sugerują również mniejsze prawdopodobieństwo konieczności zastosowania intensywnych metod leczenia okulistycznego, takich jak laseroterapia czy iniekcje doszklistkowe, które są zwykle wymagane w zaawansowanych stadiach retinopatii.

Monitorowanie bezpieczeństwa okulistycznego terapii inkretynowych

Ponad 6 milionów osób w USA stosuje obecnie semaglutyd lub tirzepatyd – leki obniżające glikemię, opóźniające opróżnianie żołądka i redukujące apetyt. Agoniści receptora GLP-1, tacy jak semaglutyd, działają poprzez naśladowanie endogennego glukagonopodobnego peptydu-1, zwiększając wydzielanie insuliny i hamując sekrecję glukagonu. Tirzepatyd wyróżnia się jednak podwójnym mechanizmem działania – aktywuje zarówno receptor GLP-1, jak i szlak zależny od glukozy insulinotropowego polipeptydu (GIP). Skutkuje to większą poprawą wrażliwości na insulinę, redukcją masy ciała oraz korzystnym wpływem na zapalenie metaboliczne.

Dwa niedawne, duże badania kliniczne sugerowały, że leczenie semaglutydem może przejściowo pogarszać retinopatię cukrzycową, co wiązano z szybkim obniżeniem stężenia glukozy we krwi. Obserwacje te nie w pełni odpowiadały jednak doświadczeniom klinicznym zespołu dr. Kissa, który zauważał mniejszą liczbę przypadków progresji retinopatii u pacjentów przyjmujących tirzepatyd.

W celu dokładniejszej oceny wpływu tirzepatydu na retinopatię cukrzycową przeprowadzono retrospektywne badanie kohortowe o dużej skali, obejmujące analizę elektronicznej dokumentacji medycznej około 174 000 pacjentów z 70 systemów ochrony zdrowia w USA. Do analizy włączono osoby z cukrzycą oraz nadwagą lub otyłością. Porównano pacjentów rozpoczynających leczenie tirzepatydem z dopasowaną grupą kontrolną, w której stosowano wyłącznie interwencje stylu życia, takie jak terapia dietetyczna i poradnictwo w zakresie aktywności fizycznej.

Po roku obserwacji wykazano, że osoby przyjmujące tirzepatyd miały niższe ryzyko pogorszenia retinopatii cukrzycowej lub wystąpienia powikłań z nią związanych w porównaniu z grupą kontrolną. Nowo rozpoznana łagodna nieproliferacyjna retinopatia cukrzycowa wystąpiła u 0,49% pacjentów leczonych tirzepatydem wobec 1,2% w grupie kontrolnej. W konsekwencji w grupie tirzepatydu rzadziej zachodziła potrzeba stosowania iniekcji doszklistkowych lub laseroterapii.

Jak zaznaczył Jaffer Shah, koordynator badań klinicznych w Weill Cornell i pierwszy autor pracy, dostępne dane sugerują, że semaglutyd i tirzepatyd mogą różnić się pod względem wpływu na retinopatię cukrzycową. Zrozumienie różnic w zakresie ogólnoustrojowych efektów metabolicznych, w tym potencjalnego oddziaływania na mikrokrążenie siatkówki, może mieć istotne znaczenie przy podejmowaniu decyzji terapeutycznych z uwzględnieniem długoterminowej ochrony wzroku.

W kolejnych etapach badań planowana jest współpraca z dr. Kyle’em Kovacsem, St. Giles Associate Professor of Pediatric Retina i associate professor of clinical ophthalmology w Weill Cornell. Celem jest stworzenie bardziej szczegółowego zbioru danych obejmującego dokumentację obrazową siatkówki, parametry anatomiczne, ostrość wzroku oraz grubość siatkówki, co pozwoli na pogłębioną analizę zależności między terapią inkretynową a stanem mikrokrążenia siatkówkowego.

Źródło: Ophthalmology, Tirzepatide and Reduced Risk of Diabetic Retinopathy and Related Complications: A Multicenter U.S. Cohort Study
Link: https://www.aaojournal.org/article/S0161-6420(26)00019-9/abstract