Maraton z cukrzycą typu 1: podczas wysiłku sensory CGM zawyżały glukozę względem glukometru

Osoby z cukrzycą typu 1 mogą podejmować bardzo intensywny wysiłek wytrzymałościowy, jednak wyniki polskiego badania prezentowanego podczas trwającego w Mediolanie 62. Annual Meeting of the European Association for the Study of Diabetes (EASD 2026) zwracają uwagę na istotne ograniczenia systemów ciągłego monitorowania glukozy podczas maratonu. W małym badaniu obserwacyjnym wszyscy uczestnicy z T1D ukończyli bieg, ale odczyty CGM podczas 42-kilometrowego wysiłku wyraźnie różniły się od pomiarów glukozy we krwi włośniczkowej. Wyniki wskazują, że podczas długotrwałego wysiłku wytrzymałościowego sam odczyt z sensora może nie zawsze wystarczać do podejmowania decyzji dotyczących podaży węglowodanów i insuliny.

W artykule:

• Jak zaprojektowano badanie podczas Poznań Maraton?
• Jak zmieniało się stężenie glukozy podczas maratonu?
• Jak duże były rozbieżności między CGM a pomiarem kapilarnym?
• Jak uczestnicy modyfikowali insulinoterapię i podaż węglowodanów?
• Co wykazały wcześniejsze badania tego samego zespołu?
• Jak ostrożnie interpretować wyniki w praktyce klinicznej?

Badanie podczas maratonu: 10 biegaczy z T1D i 10 osób bez cukrzycy

Badanie przeprowadzili Michał Kulecki, dr hab. n. med. Andrzej Gawrecki i współpracownicy związani m.in. z Uniwersytetem Medycznym im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu oraz Szpitalem Miejskim im. Franciszka Raszei w Poznaniu. Wyniki zakwalifikowano do krótkiej prezentacji ustnej (Short Oral Presentation 926) podczas EASD 2026, odbywającego się w Mediolanie w dniach 28 września – 2 października 2026 r.

Badacze analizowali przebieg maratonu w Poznaniu w 2025 r. Do obserwacji włączono 20 amatorskich biegaczy: 10 osób z cukrzycą typu 1 trwającą co najmniej rok oraz 10 osób bez cukrzycy stanowiących grupę kontrolną. W każdej grupie uczestniczyło ośmiu mężczyzn i dwie kobiety. Średni wiek wynosił odpowiednio 35,4 i 39,7 roku, bez istotnej różnicy pomiędzy grupami.

W grupie T1D mediana czasu trwania cukrzycy wynosiła 16,5 roku, a HbA1c 6,4%. Pięć osób stosowało wielokrotne wstrzyknięcia insuliny (MDI), trzy ciągły podskórny wlew insuliny (CSII), a dwie systemy automatycznego podawania insuliny (AID).

Stężenie glukozy oceniano w pięciu punktach: przed startem, po 10 km, 19 km i 30 km oraz na mecie. Pomiary wykonane glukometrem porównywano z wartościami uzyskiwanymi z dwóch rodzajów systemów monitorowania: systemu wymagającego okresowego skanowania oraz systemu przekazującego wyniki w czasie rzeczywistym.

Dokładność CGM oceniano między innymi za pomocą średniej bezwzględnej różnicy względnej (mean absolute relative difference, MARD). Im wyższa wartość MARD, tym większa przeciętna rozbieżność pomiędzy wynikiem z sensora a pomiarem referencyjnym.

Stężenie glukozy zmieniało się podczas biegu

Mediana stężenia glukozy we krwi włośniczkowej u uczestników z T1D wynosiła przed startem 183,5 mg/dl. Po pierwszych 10 km zmniejszyła się do 119,5 mg/dl, następnie na 19. kilometrze wynosiła 142,5 mg/dl, na 30. kilometrze 121,5 mg/dl, a na mecie 108,5 mg/dl.

Uczestnicy z cukrzycą typu 1 spożywali podczas biegu medianę 53,5 g węglowodanów na godzinę, co odpowiadało łącznie 2,61 g/kg masy ciała w czasie całego maratonu.

Dwa pomiary wskazujące na hipoglikemię odnotowano u jednego uczestnika. Mimo tego zawodnik ukończył bieg. Spożywał podczas maratonu 49,5 g węglowodanów na godzinę. Autorzy zwracają uwagę, że właśnie ten uczestnik rozpoczął zawody ze stężeniem glukozy poniżej ustalonego przed startem zakresu 140-200 mg/dl.

Wszyscy uczestnicy z T1D ukończyli maraton. Czas ukończenia biegu wynosił 228 minut w grupie z cukrzycą typu 1 oraz 248 minut w grupie kontrolnej; według materiału EASD różnica między grupami nie była istotna statystycznie.

Najważniejszy wynik: CGM wyraźnie odbiegał od pomiarów kapilarnych

Z klinicznego punktu widzenia szczególnie istotnym elementem badania była ocena zgodności wyników uzyskiwanych z systemów CGM z pomiarami wykonanymi glukometrem.

Podczas maratonu MARD wynosił około 43% dla systemu wymagającego okresowego skanowania oraz około 37% dla systemu działającego w czasie rzeczywistym. W warunkach analizowanego, długotrwałego wysiłku wartości te wskazywały na znaczną rozbieżność pomiędzy odczytami sensora a wynikami pomiarów kapilarnych.

Co istotne, w analizowanej grupie odczyty CGM przeciętnie zawyżały stężenie glukozy względem pomiarów we krwi włośniczkowej. Średnie różnice wynosiły odpowiednio +32,2 mg/dl oraz +50,4 mg/dl.

Taka rozbieżność może mieć znaczenie praktyczne. Jeżeli sensor wskazuje wartość wyższą niż wynik pomiaru glukozy we krwi włośniczkowej, osoba znajdująca się blisko zakresu hipoglikemii może otrzymać z CGM wynik sugerujący wyższe stężenie glukozy niż w pomiarze kapilarnym.

Autorzy zwracają dlatego uwagę na zasadność dodatkowego pomiaru glukometrem podczas długotrwałego wysiłku, zwłaszcza kiedy wskazanie sensora nie odpowiada objawom lub subiektywnemu samopoczuciu zawodnika.

Modyfikacja insulinoterapii była częścią przygotowania do wysiłku

Badanie nie polegało na podjęciu wysiłku bez wcześniejszego dostosowania leczenia. U uczestników stosujących wielokrotne wstrzyknięcia dawkę insuliny bazalnej zmniejszano o 25%. W przypadku niehybrydowych pomp insulinowych redukcja wynosiła 50%. Osoby korzystające z hybrydowych systemów zamkniętej pętli ustawiały docelowe stężenie glukozy na 150 mg/dl.

Autorzy podkreślają, że przygotowanie osoby z T1D do maratonu wymaga indywidualizacji. Znaczenie mają między innymi dotychczasowe wyrównanie metaboliczne, doświadczenie treningowe, czas trwania cukrzycy, występowanie powikłań, sposób insulinoterapii oraz indywidualna odpowiedź glikemiczna na wysiłek.

Nie należy zatem traktować zastosowanych w badaniu redukcji dawek insuliny jako uniwersalnego schematu przeznaczonego dla wszystkich osób z T1D. Były one elementem postępowania zastosowanego w konkretnej, niewielkiej grupie amatorskich biegaczy.

Według autorów osoby z cukrzycą typu 1 planujące maraton powinny wcześniej ustalić z zespołem leczącym indywidualny plan dotyczący insulinoterapii, docelowych wartości glukozy, podaży węglowodanów i nawodnienia. U części pacjentów przed rozpoczęciem treningu wytrzymałościowego może być również wskazana ocena kardiologiczna.

Wcześniejsze badania poznańskiego zespołu

Nowe dane EASD 2026 należy odróżnić od wcześniejszego badania zespołu z Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu i Szpitala Miejskiego im. Franciszka Raszei w Poznaniu, opublikowanego w 2025 r. w Journal of Clinical Medicine pod tytułem Management and Medical Care for Individuals with Type 1 Diabetes Running a Marathon.

W tamtej pracy badano pięciu mężczyzn z cukrzycą typu 1 uczestniczących w 22. Poznań Maratonie. Była to więc inna, wcześniejsza i mniejsza grupa niż 20-osobowa populacja opisana w doniesieniu EASD 2026.

W badaniu z 2025 r. monitorowanie obejmowało pomiary glukozy we krwi oraz dwa systemy CGM. Wszyscy uczestnicy ukończyli maraton. Średnia glikemia uzyskana za pomocą pomiarów glukometrem wynosiła 125,6 mg/dl, podczas gdy średnie wartości z dwóch systemów CGM były wyższe – odpowiednio 149,6 i 155,4 mg/dl.

Autorzy odnotowali również u jednego uczestnika przedłużoną hipoglikemię niewykrytą przez CGM, natomiast u innego wystąpiła objawowa hipoglikemia pomiędzy zaplanowanymi pomiarami kapilarnymi. Autorzy wcześniejszej publikacji wskazywali na wartość łączenia CGM z okresowymi pomiarami glukozy we krwi podczas szczególnie długiego wysiłku.

Nowe dane prezentowane podczas EASD 2026 rozszerzają wcześniejsze obserwacje na większą, choć nadal niewielką grupę i ponownie wskazują, że dokładność CGM podczas wielogodzinnego biegu może być gorsza niż w typowych warunkach użytkowania.

Warto również zaznaczyć, że wcześniejsza wersja obecnie prezentowanego doniesienia została przedstawiona ustnie 22 maja 2026 r. podczas XXVII Zjazdu Naukowego Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego we Wrocławiu.

Jak interpretować wyniki w praktyce klinicznej?

Badanie dostarcza interesujących danych uzyskanych podczas rzeczywistego, bardzo długiego wysiłku, ale nie pozwala stwierdzić, że ukończenie maratonu jest jednakowo bezpieczne dla wszystkich osób z cukrzycą typu 1.

Uczestnicy stanowili niewielką grupę aktywnych fizycznie amatorskich biegaczy. Mediana HbA1c w grupie T1D wynosiła 6,4%, a zawodnicy byli przygotowani do startu i objęci określonym sposobem postępowania. Wyników nie można zatem automatycznie przenosić na osoby wcześniej nieaktywne, z gorszym wyrównaniem metabolicznym, zaburzoną świadomością hipoglikemii lub zaawansowanymi powikłaniami cukrzycy.

Istotne jest również prawidłowe rozumienie wskaźnika MARD. Wysokie wartości odnotowane podczas maratonu opisują zgodność odczytów sensora z pomiarami kapilarnymi w specyficznych warunkach wielogodzinnego wysiłku. Nie oznaczają, że te same systemy charakteryzują się podobną dokładnością podczas codziennego użytkowania, w spoczynku czy przy innych rodzajach aktywności fizycznej.

Z punktu widzenia diabetologa ważniejszy od samego faktu ukończenia biegu może być sygnał dotyczący interpretacji danych pochodzących z technologii diabetologicznych. CGM umożliwia obserwację kierunku i dynamiki zmian stężenia glukozy, jednak podczas bardzo długiego wysiłku jego wskazania powinny być oceniane z uwzględnieniem trendu, objawów, spożytych węglowodanów, aktywnej insuliny i – w sytuacjach wątpliwych – wyniku bezpośredniego pomiaru glukozy we krwi.

Wyniki przypominają również, że skuteczne wykorzystanie nowoczesnych technologii diabetologicznych podczas sportu wymaga nie tylko dostępu do urządzenia, lecz także edukacji, doświadczenia pacjenta i indywidualizacji postępowania.