Narażenie na PFAS może ograniczać poprawę kontroli glikemii po operacji bariatrycznej
Nowe badanie USC wykazało, że nastolatki z wyższym stężeniem związków per- i polifluoroalkilowych (PFAS) we krwi przed zabiegiem bariatrycznym osiągały mniejszą poprawę parametrów gospodarki glukozowej w ciągu pięciu lat obserwacji, w tym glikemii na czczo oraz stężenia hemoglobiny glikowanej (HbA1c). Kontrola glikemii stanowi kluczowy wskaźnik skuteczności leczenia bariatrycznego, a zaobserwowane różnice były na tyle istotne, że mogą prowadzić do wygasania korzyści metabolicznych w perspektywie dekady. Wyniki, opublikowane w czasopiśmie Environmental Endocrinology, sugerują, że ekspozycja na PFAS może częściowo wyjaśniać zróżnicowane efekty metaboliczne po operacjach bariatrycznych.
PFAS to szeroka grupa związków chemicznych stosowanych w produktach konsumenckich, które mają zdolność bioakumulacji. Wykrywa się je we krwi niemal wszystkich dorosłych mieszkańców USA, a ich długotrwałe działanie powiązano z licznymi problemami zdrowotnymi, w tym chorobami nerek, wątroby oraz nowotworami. Coraz więcej danych wskazuje także na związek PFAS z zaburzeniami metabolicznymi, takimi jak cukrzyca typu 2.
Badanie prowadzone było przez naukowców z Keck School of Medicine of USC w ramach Southern California Superfund Research and Training Program for PFAS Assessment, Remediation and Prevention (ShARP Center), finansowanego przez National Institute of Environmental Health Sciences. Ośrodek ten bada wpływ toksyn środowiskowych na zdrowie i tworzy podstawy do działań prewencyjnych oraz polityki zdrowotnej.
Niedawne analizy wykazały, że nastolatki z wyższymi stężeniami PFAS we krwi mają również większą tendencję do ponownego przybierania na wadze po operacji bariatrycznej. Zespół badawczy analizuje więc czynniki różnicujące skuteczność leczenia, aby w przyszłości umożliwić bardziej precyzyjne podejście terapeutyczne. Jednym z potencjalnych kierunków działań klinicznych mogłoby być oznaczanie poziomu PFAS przed zabiegiem w celu identyfikacji pacjentów wymagających intensywniejszego monitorowania lub dodatkowych interwencji metabolicznych.
„Nasze wyniki pokazują, jak ważna jest współpraca epidemiologów środowiskowych z lekarzami” – podkreśla Brittney Baumert, PhD, MPH, stypendystka podoktorska w dziedzinie nauk o populacji i zdrowiu publicznym na Keck School of Medicine oraz współpierwsza autorka publikacji. – „Precyzyjne podejście terapeutyczne oparte na wiedzy o PFAS i zdrowiu środowiskowym może pomóc zapewnić pacjentom maksymalne korzyści z leczenia bariatrycznego”.
Wygaszanie wcześniejszej poprawy glikemii
Dane pacjentów pochodziły z Teen Longitudinal Assessment of Bariatric Surgery (Teen-LABS), wieloletniego projektu badającego wyniki leczenia u młodzieży poddanej zabiegom bariatrycznym. W grupie 186 pacjentów w wieku 19 lat lub młodszych oznaczono osiem typów PFAS przed operacją, a następnie monitorowano parametry metaboliczne po 6, 12, 36 miesiącach oraz po 5 latach.
Większość badanych doświadczyła istotnej poprawy parametrów metabolicznych po zabiegu. Jednak osoby z najwyższą ekspozycją na PFAS wykazywały mniejszą poprawę glikemii długoterminowej, a przeciętny wzrost HbA1c wyniósł 0,27 punktu procentowego trzy lata po operacji – wzrost klinicznie znaczący, biorąc pod uwagę, że HbA1c <5,7% uznaje się za prawidłową wartość.
Spośród badanych związków szczególnie silny efekt wykazał perfluoroheksanosulfonian (PFHxS). U pacjentów z najwyższą ekspozycją roczne tempo wzrostu HbA1c wynosiło średnio 0,15 punktu procentowego, co w krótkim czasie może przesunąć pacjenta z normoglikemii do stanu przedcukrzycowego, a nawet cukrzycy typu 2. PFHxS wiązał się również ze wzrostem glikemii na czczo o około 1 mg/dl rocznie, co może doprowadzić do całkowitej utraty korzyści z operacji w czasie około dekady.
Nie zaobserwowano jednoznacznej zależności między stężeniami PFAS przed zabiegiem a późniejszymi poziomami insuliny, co wymaga dalszych badań.
PFAS a zaburzenia metaboliczne – kierunki dalszych badań
Projekt Teen-LABS umożliwił szczegółową analizę wyników metabolicznych, choć jego głównym celem nie była cukrzyca. Autorzy wskazują, że przyszłe projekty powinny obejmować bardziej zaawansowane testy diabetologiczne, analizę diety oraz szersze populacje pacjentów.
„To kolejny krok w zrozumieniu relacji między PFAS a cukrzycą typu 2, uwzględniający różnice między poszczególnymi związkami oraz wpływ wieku, płci i stylu życia pacjentów. Wciąż jednak pozostaje wiele pytań” – zaznacza współpierwsza autorka Elizabeth Costello, PhD, badaczka z Brown University School of Public Health.
Baumert prowadzi obecnie badanie mechanizmów biologicznych determinujących zróżnicowane wyniki po operacjach bariatrycznych. Korzystając z metabolomiki i proteomiki, zamierza ustalić, w jaki sposób ekspozycja na PFAS wpływa na metabolizm i procesy regeneracyjne.
Ostatnia autorka publikacji, Vaia Lida Chatzi, MD, PhD, profesor nauk o populacji, zdrowiu publicznym i pediatrii oraz dyrektor ShARP Center, podkreśla, że badanie dodatkowo wzmacnia dowody na wpływ PFAS na regulację glukozy, nawet po znaczącej redukcji masy ciała. Wyniki przypominają, że powrót do zdrowia metabolicznego zależy nie tylko od leczenia klinicznego, ale również od czynników środowiskowych. Celem ShARP Center jest identyfikacja tych ukrytych barier oraz opracowanie strategii wspierających zdrowie metaboliczne w kluczowym okresie dorastania.
Źródło: Environmental Endocrinology, PFAS and Altered Glucose Homeostasis in Adolescents following Bariatric Surgery
DOI: http://dx.doi.org/10.1093/enendo/wkaf003
