Odstawienie leków GLP-1 a szybki powrót masy ciała i ryzyka sercowo-metabolicznego

Zaprzestanie stosowania leków na redukcję masy ciała wiąże się z ponownym przyrostem wagi oraz odwróceniem korzystnych zmian w markerach zdrowia sercowo-metabolicznego, takich jak hipercholesterolemia czy nadciśnienie tętnicze – wynika z badania opublikowanego na łamach The BMJ.

Analiza wykazała, że średnie tempo ponownego przyrostu masy ciała po odstawieniu farmakoterapii wynosi 0,4 kg miesięcznie, a masa ciała oraz markery ryzyka cukrzycy i chorób sercowo-naczyniowych mają tendencję do powrotu do wartości sprzed leczenia w czasie krótszym niż dwa lata.

Co istotne, tempo przyrostu masy ciała po zakończeniu leczenia farmakologicznego było niemal czterokrotnie szybsze niż po zaprzestaniu interwencji opartych wyłącznie na diecie i aktywności fizycznej – niezależnie od wielkości początkowej redukcji masy ciała.

„Zebrane dane sugerują, że pomimo skuteczności w uzyskiwaniu początkowej redukcji masy ciała, same leki mogą być niewystarczające do długoterminowej kontroli masy ciała” – podkreślają autorzy badania.

Wprowadzenie wysoce skutecznych leków stosowanych w leczeniu otyłości, takich jak agoniści receptora glukagonopodobnego peptydu 1 (GLP-1), w tym semaglutyd i tirzepatyd, znacząco zmieniło podejście terapeutyczne do tej choroby. Szacuje się jednak, że około 50% osób z otyłością przerywa stosowanie leków z grupy GLP-1 w ciągu 12 miesięcy, co rodzi pytanie o konsekwencje kliniczne odstawienia terapii.

W celu oceny tych skutków zespół badaczy z University of Oxford przeanalizował rejestry i bazy danych badań klinicznych oraz obserwacyjnych, porównujących efekty leków dopuszczonych do leczenia otyłości u dorosłych z interwencjami niefarmakologicznymi (programami behawioralnej kontroli masy ciała) lub placebo.

Choć włączone badania różniły się metodologią i jakością, autorzy dokonali oceny ryzyka błędu systematycznego przy użyciu uznanych narzędzi analitycznych.

Do metaanalizy włączono 37 badań opublikowanych do lutego 2025 roku, obejmujących łącznie 9 341 uczestników. Średni czas farmakologicznego leczenia otyłości wynosił 39 tygodni, a średni okres obserwacji po zakończeniu terapii – 32 tygodnie.

U osób leczonych farmakologicznie obserwowano średni przyrost masy ciała na poziomie 0,4 kg miesięcznie po zaprzestaniu leczenia, z prognozowanym powrotem do masy wyjściowej po około 1,7 roku. Wszystkie analizowane markery ryzyka sercowo-metabolicznego miały tendencję do powrotu do wartości sprzed leczenia w ciągu 1,4 roku od odstawienia leków.

Miesięczne tempo przyrostu masy ciała było również wyraźnie większe po zakończeniu leczenia farmakologicznego niż po zakończeniu programów behawioralnych – średnio o 0,3 kg miesięcznie, niezależnie od stopnia wcześniejszej utraty masy ciała.

Autorzy wskazują na kilka ograniczeń analizy. Jedynie osiem badań dotyczyło nowszych leków z grupy GLP-1, a maksymalny czas obserwacji po ich odstawieniu wynosił 12 miesięcy. Ponadto niewiele badań charakteryzowało się niskim ryzykiem błędu systematycznego.

Mimo to badacze podkreślają, że zastosowali trzy niezależne metody analizy, które przyniosły zbliżone wyniki, zwiększając wiarygodność wniosków.

W konkluzji autorzy stwierdzają: „Uzyskane dowody przemawiają przeciwko krótkoterminowemu stosowaniu leków w leczeniu otyłości, podkreślają potrzebę dalszych badań nad opłacalnymi strategiami długoterminowej kontroli masy ciała oraz wzmacniają znaczenie prewencji pierwotnej.”

W powiązanym artykule redakcyjnym badacz ze Stanów Zjednoczonych zaznacza, że wyniki te podważają przekonanie o agonistach receptora GLP-1 jako „doskonałym lekarstwie” na otyłość.

„Osoby przyjmujące agonistów receptora GLP-1 powinny być świadome wysokiego odsetka przerwań terapii oraz konsekwencji jej zaprzestania” – pisze autor. „Zdrowa dieta i modyfikacja stylu życia powinny pozostać fundamentem leczenia i kontroli otyłości, a leki – w tym agoniści GLP-1 – powinny być traktowane jako uzupełnienie.”

Podkreśla on również, że takie postępowanie nie tylko zapobiega nadmiernemu przyrostowi masy ciała, ale przynosi liczne korzyści zdrowotne wykraczające poza samą kontrolę wagi.

Źródło: The BMJ, Weight regain after cessation of medication for weight management: systematic review and meta-analysis
DOI: https://doi.org/10.1136/bmj-2025-085304