Semaglutyd i tirzepatyd a ryzyko neuropatii nerwu wzrokowego u pacjentów z cukrzycą typu 2 – wyniki dużego badania kohortowego
Badanie zostało przeprowadzone przez zespół pod kierunkiem Lindsey Wang, z udziałem m.in. dr Nory D. Volkow oraz dr. Davida C. Kaelbera. Analiza opierała się na danych z bazy TriNetX – międzynarodowej sieci badań zdrowotnych obejmującej dokumentację medyczną około 118 milionów pacjentów z 69 dużych ośrodków opieki zdrowotnej w USA. Publikacja ukazała się w czasopiśmie JAMA Network Open.
Celem pracy było zbadanie, czy stosowanie semaglutydu lub tirzepatydu – nowej generacji agonistów receptora GLP-1 stosowanych w leczeniu cukrzycy typu 2 i otyłości – wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia niedokrwiennej neuropatii nerwu wzrokowego przedniej (NAION) oraz innych zaburzeń nerwu wzrokowego i dróg wzrokowych.
Badanie miało charakter retrospektywnego badania kohortowego z emulacją próby klinicznej.
Do analizy włączono 1 511 637 pacjentów z cukrzycą typu 2 bez wcześniejszych rozpoznań chorób oczu, którzy pomiędzy grudniem 2017 r. a styczniem 2023 r. rozpoczęli terapię semaglutydem, tirzepatydem lub innymi lekami przeciwcukrzycowymi (w tym insuliną, metforminą, inhibitorami DPP-4, inhibitorami SGLT2, pochodnymi sulfonylomocznika, tiazolidynodionami oraz starszymi agonistami GLP-1).
Aby zmniejszyć wpływ czynników zakłócających, zastosowano dopasowanie punktów skłonności (propensity score matching) w proporcji 1:1, co dało 159 398 pacjentów w analizie końcowej – po 79 699 w grupie leków GLP-1 drugiej generacji (semaglutyd/tirzepatyd) i w grupie kontrolnej.
Okres obserwacji wynosił 2 lata, a główne punkty końcowe obejmowały pierwsze rozpoznanie NAION oraz innych schorzeń nerwu wzrokowego według kodów ICD-10.
Wyniki
- NAION: W grupie semaglutydu/tirzepatydu odnotowano 35 przypadków (0,04%) wobec 19 przypadków (0,02%) w grupie kontrolnej. Ryzyko względne (HR) wynosiło 1,76 (95% CI: 1,01–3,07).
- Inne choroby nerwu wzrokowego: 93 przypadki (0,12%) vs 54 przypadki (0,07%), HR 1,65 (95% CI: 1,18–2,31).
- Nie stwierdzono istotnego związku z zapaleniem nerwu wzrokowego, obrzękiem tarczy nerwu wzrokowego (papilledema) ani zanikiem nerwu wzrokowego.
- Krzywe przeżycia Kaplana-Meiera dla NAION i innych chorób nerwu wzrokowego zaczynały się rozdzielać wkrótce po rozpoczęciu terapii i utrzymywały się w czasie całej 2-letniej obserwacji.
Analizy porównawcze
- Semaglutyd/tirzepatyd vs starsze agonisty GLP-1: nie wykazano istotnego zwiększenia ryzyka NAION (HR 1,75; 95% CI: 0,98–3,10), ale odnotowano zwiększone ryzyko innych chorób nerwu wzrokowego (HR 1,94; 95% CI: 1,32–2,85).
- Semaglutyd vs tirzepatyd: liczba przypadków była zbyt mała, aby wykazać różnice istotne statystycznie.
Znaczenie kliniczne
Wyniki wskazują, że u pacjentów z cukrzycą typu 2 leczonych semaglutydem lub tirzepatydem ryzyko NAION i innych chorób nerwu wzrokowego jest zwiększone w porównaniu z innymi terapiami przeciwcukrzycowymi, jednak bezwzględne ryzyko pozostaje bardzo niskie.
Autorzy podkreślają potrzebę monitorowania okulistycznego u pacjentów stosujących te leki, szczególnie u osób z dodatkowymi czynnikami ryzyka chorób naczyniowych oka.
Ograniczenia badania
- Retrospektywny charakter analizy z użyciem danych z EHR ogranicza możliwość wyciągania wniosków przyczynowych.
- Brak danych o faktycznej adherencji pacjentów do terapii.
- Potencjalne ryzyko błędnej klasyfikacji NAION z uwagi na brak odrębnego kodu ICD-10.
- Analiza obejmowała wyłącznie pacjentów z cukrzycą typu 2, z 2-letnim okresem obserwacji.
Semaglutyd i tirzepatyd mogą wiązać się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia NAION i innych chorób nerwu wzrokowego u pacjentów z cukrzycą typu 2. Ryzyko to jest niewielkie w ujęciu populacyjnym, ale istotne klinicznie u osób z wieloma czynnikami ryzyka.
Potrzebne są dalsze badania mechanizmów leżących u podstaw tego zjawiska oraz identyfikacja grup pacjentów o najwyższym ryzyku.
Źródło: JAMA Network Open, Semaglutide or Tirzepatide and Optic Nerve and Visual Pathway Disorders in Type 2 Diabetes
DOI: 10.1001/jamanetworkopen.2025.26327
