Szczepienie przeciw WZW typu B a ryzyko cukrzycy – nowe dane

Nowe badania, które zostaną zaprezentowane podczas tegorocznego Zjazdu Europejskiego Towarzystwa Badań nad Cukrzycą (EASD) w Wiedniu (15–19 września) oraz opublikowane w czasopiśmie Diagnostics, wskazują, że osoby z odpornością na wirusa zapalenia wątroby typu B (HBV), nabytą dzięki szczepieniu, mają mniejsze ryzyko rozwoju cukrzycy każdego typu. Pracę prowadził dr Nhu-Quynh Phan z Taipei Medical University pod kierunkiem prof. Chiehfenga Chena.

Wątroba odgrywa kluczową rolę w metabolizmie glukozy i utrzymaniu homeostazy glikemii. Uważa się, że infekcja HBV może zaburzać te procesy, zwiększając ryzyko nieprawidłowych profili glikemii i w konsekwencji prowadząc do rozwoju cukrzycy. Szczepienie przeciw HBV, zapewniające odporność na zakażenie, może zatem pośrednio obniżać ryzyko cukrzycy – jednak ten mechanizm u osób bez infekcji HBV był dotąd mało zbadany.

W nowym badaniu wykorzystano zanonimizowane dane z bazy TriNetX, obejmującej 131 ośrodków ochrony zdrowia z USA, Europy, regionu Bliskiego Wschodu i Afryki (EMEA), Azji i Pacyfiku (APAC) oraz Ameryki Łacińskiej (LATAM).

Do analizy włączono dorosłych pacjentów (≥18 lat) z oznaczonym poziomem przeciwciał HBsAb, będących markerem odporności przeciwko HBV, wykluczając osoby po przebytym zakażeniu HBV. Zbadano 573 785 osób z odpornością poszczepienną (HBsAb ≥10 mIU/ml) oraz 318 684 osób bez odporności (HBsAb <10 mIU/ml).

Cukrzycę definiowano na podstawie rozpoznania lekarskiego, stosowania leków przeciwcukrzycowych lub wartości HbA1c ≥6,5%. Dane skorygowano o czynniki demograficzne i choroby współistniejące.

Najważniejsze wyniki badania

• Osoby z odpornością poszczepienną miały o 15% niższe ryzyko rozwoju cukrzycy niż osoby bez odporności.
• Zaobserwowano zależność dawka–efekt: HBsAb ≥100 mIU/ml wiązało się z 19% redukcją ryzyka, a ≥1000 mIU/ml aż z 43% redukcją w porównaniu z HBsAb <10 mIU/ml.
• Efekt ochronny był silniejszy u młodszych dorosłych (18–44 lata – 20% niższe ryzyko) niż u osób w średnim i starszym wieku (11–12% redukcji ryzyka).
• Wystąpiły różnice geograficzne – najmniejszy efekt ochronny obserwowano w USA.

Autorzy podkreślają, że immunosenescencja może osłabiać odpowiedź poszczepienną u starszych pacjentów, co tłumaczy słabsze efekty w tej grupie. Jednocześnie osoby poddające się pełnym szczepieniom mogą ogólnie prowadzić zdrowszy tryb życia, co mogło działać jako czynnik zakłócający.

Znaczenie kliniczne

Zdaniem badaczy szczepionka przeciw HBV może być interwencją o podwójnej korzyści – chroniącą jednocześnie przed chorobą zakaźną (HBV) oraz przewlekłą (cukrzyca). W przeciwieństwie do standardowych metod prewencji cukrzycy, wymagających długotrwałej zmiany stylu życia lub leczenia farmakologicznego, szczepienie jest stosunkowo tanie, dostępne i łatwe do wdrożenia, zwłaszcza w regionach o wysokiej częstości występowania HBV i cukrzycy. Konieczne są jednak dalsze badania potwierdzające te obserwacje oraz wyjaśniające mechanizmy biologiczne.

Źródło: Diagnostics, Potential Protective Effect of Hepatitis B Immunity Against Diabetes Mellitus: A Retrospective Propensity-Matched Cohort Study
DOI: https://doi.org/10.3390/diagnostics15131610