Wieczne chemikalia powiązane z wyższym ryzykiem cukrzycy typu 2

Narażenie na grupę syntetycznych związków chemicznych znanych jako substancje per- i polifluoroalkilowe (PFAS), potocznie nazywanych „wiecznymi chemikaliami”, może zwiększać ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2 – wynika z najnowszego badania zespołu naukowców z Mount Sinai. Wyniki opublikowano w czasopiśmie eBioMedicine.

Badanie przeprowadzono w formie analizy przypadków i kontroli osadzonych w ramach większego badania kohortowego, z wykorzystaniem bazy danych BioMe, obejmującej elektroniczne rekordy zdrowotne ponad 70 000 pacjentów korzystających z opieki medycznej w Mount Sinai Hospital w Nowym Jorku od 2007 roku.

Analizie poddano dane 180 osób niedawno zdiagnozowanych z cukrzycą typu 2 (T2D) oraz 180 osób bez cukrzycy, dopasowanych pod względem wieku, płci i pochodzenia etnicznego. Naukowcy zmierzyli poziom PFAS w próbkach krwi uczestników – substancji obecnych m.in. w naczyniach kuchennych z powłoką nieprzywierającą, tapicerce odpornej na plamy czy odzieży wodoodpornej.

Okazało się, że wyższe stężenia PFAS korelowały z istotnie większym ryzykiem rozwoju cukrzycy typu 2. Każdy wzrost zakresu ekspozycji na PFAS wiązał się z 31% wzrostem ryzyka. Badacze wykazali również, że zależność ta może być związana z zaburzeniami metabolicznymi w biosyntezie aminokwasów i metabolizmie leków, co może wpływać na zdolność organizmu do regulacji poziomu glukozy we krwi.

– PFAS to syntetyczne związki odporne na działanie ciepła, oleju, wody i plam, obecne w niezliczonej liczbie produktów konsumenckich – powiedział dr Vishal Midya, główny autor badania i adiunkt w dziedzinie medycyny środowiskowej w Icahn School of Medicine at Mount Sinai. – Ponieważ PFAS ulegają rozkładowi niezwykle powoli, akumulują się zarówno w środowisku, jak i w organizmach ludzkich. Nasze badanie jest jednym z pierwszych, które analizuje sposób, w jaki te substancje mogą zaburzać metabolizm i zwiększać ryzyko cukrzycy – szczególnie w zróżnicowanej populacji USA.

Wyniki podkreślają konieczność ograniczania ekspozycji na PFAS w celu ochrony zdrowia publicznego oraz dalszego badania mechanizmów leżących u podstaw ich wpływu na metabolizm człowieka.

– W badaniu zastosowaliśmy podejście „eksposomiki”, które pozwala opisać wpływ czynników środowiskowych i związane z nimi zmiany metaboliczne przyczyniające się do rozwoju cukrzycy typu 2 w podatnych populacjach USA – wyjaśnia dr Damaskini Valvi, starsza autorka publikacji i adiunkt w zakresie zdrowia publicznego i medycyny środowiskowej w Icahn School of Medicine at Mount Sinai. – Wyniki te mogą pomóc w opracowaniu skuteczniejszych strategii wczesnej prewencji cukrzycy, uwzględniających czynniki środowiskowe obok genetycznych, klinicznych i stylu życia.

Naukowcy wezwali do dalszych badań eksposomowych, integrujących dane środowiskowe i genetyczne, by lepiej zrozumieć interakcje wpływające na metabolizm i rozwój chorób przewlekłych. Zasugerowano także potrzebę objęcia badaniami szerszych grup populacyjnych w różnych etapach życia – od okresu przed poczęciem po wiek podeszły – celem pełniejszego poznania wpływu czynników środowiskowych na zdrowie.

Źródło: eBioMedicine, „Exposure to per- and poly-fluoroalkyl substances in association to later occurrence of type 2 diabetes and metabolic pathway dysregulation in a multiethnic US population”
DOI: https://doi.org/10.1016/j.ebiom.2024.105081