Zmodyfikowana dieta DASH skutecznie obniża poziom glukozy u dorosłych z cukrzycą typu 2 – wyniki badania klinicznego

Zmodyfikowana wersja znanej diety DASH, pierwotnie opracowanej w celu obniżenia ciśnienia tętniczego, okazuje się skuteczna także w obniżaniu poziomu glukozy u dorosłych z cukrzycą typu 2 – wynika z badania klinicznego przeprowadzonego przez naukowców z Bloomberg School of Public Health Uniwersytetu Johnsa Hopkinsa.

Dieta DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension), opracowana w latach 90. XX wieku dzięki finansowaniu National Institutes of Health, kładzie nacisk na spożycie owoców, warzyw i niskotłuszczowych produktów mlecznych, przy jednoczesnym ograniczeniu tłuszczów nasyconych i cholesterolu. W celu dostosowania tej diety do potrzeb pacjentów z cukrzycą typu 2, zespół badaczy z Johns Hopkins opracował zmodyfikowaną wersję – DASH4D (DASH for Diabetes). Wyróżnia się ona obniżoną zawartością węglowodanów, zwiększoną ilością tłuszczów nienasyconych oraz zredukowanym poziomem potasu, co zwiększa bezpieczeństwo stosowania u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek.

Badanie opublikowane 5 sierpnia w czasopiśmie Nature Medicine wykazało, że dieta DASH4D pomaga uczestnikom z cukrzycą typu 2 skutecznie kontrolować poziom glukozy.

Projekt badania i kluczowe wyniki

W badaniu wzięło udział 89 dorosłych z cukrzycą typu 2, którzy przez 20 tygodni spożywali posiłki przygotowane w centrum badawczym – przez połowę tego czasu stosowali dietę DASH4D, a przez pozostałą część dietę standardową, odzwierciedlającą typowe nawyki żywieniowe dorosłych Amerykanów. Poziom glukozy oceniano za pomocą ciągłego monitorowania glikemii (CGM).

Wyniki wykazały, że dieta DASH4D obniżała średni poziom glukozy o 11 mg/dL w porównaniu do diety standardowej oraz zwiększała średni czas spędzony w zalecanym zakresie glikemii o 75 minut dziennie. Obie zmiany uznaje się za klinicznie istotne, ponieważ mogą przyczyniać się do redukcji ryzyka chorób serca, nefropatii i innych powikłań cukrzycy.

Jak podkreśla prof. Elizabeth Selvin, współautorka badania i dyrektor Welch Center for Prevention, Epidemiology and Clinical Research, „oryginalna dieta DASH od dawna zalecana jest osobom z cukrzycą ze względu na korzyści w zakresie ciśnienia krwi, jednak po raz pierwszy wykazano w kontrolowanym badaniu znaczącą poprawę kontroli glikemii”.

Największe korzyści dla pacjentów z wysoką glikemią początkową

Dr Michael Fang, współautor badania, zauważa, że największe korzyści obserwowano u pacjentów z wyjściowo podwyższonym poziomem glikemii – u osób z HbA1c > 8% dieta DASH4D zwiększała czas w zakresie docelowym aż o 3 godziny dziennie.

Warto zaznaczyć, że dieta była stosowana w różnych wersjach: niskosodowej i wysokosodowej, aby jednocześnie ocenić wpływ sodu na ciśnienie krwi. Uczestnicy w trakcie każdej z czterech pięciotygodniowych faz nosili urządzenia CGM w tygodniach 3 i 4. Kaloryczność wszystkich diet była identyczna.

Zoptymalizowana dieta o wysokiej zgodności i niskim ryzyku hipoglikemii

Dieta DASH4D nie tylko skutecznie obniżała średni poziom glukozy, ale także ograniczała jej zmienność. Nie zwiększała przy tym ryzyka hipoglikemii. Według dr. Fanga, „dieta została zaprojektowana tak, aby była możliwa do długoterminowego stosowania i łatwa do wdrożenia”.

Badanie DASH4D CGM było częścią większego projektu badawczego kierowanego przez Johns Hopkins University, którego wcześniejsza część wykazała również korzystny wpływ diety DASH4D na ciśnienie tętnicze u pacjentów z cukrzycą typu 2.

W badaniu udział wzięli głównie przedstawiciele grupy afroamerykańskiej (88%) oraz kobiety (67%). Łącznie przygotowano ponad 40 000 posiłków.

Prof. Selvin podkreśla, że zastosowanie projektu z tzw. „crossoverem” – czyli porównania tych samych osób w różnych warunkach dietetycznych – zwiększyło moc statystyczną analizy mimo relatywnie niewielkiej liczby uczestników.

Wyniki badania stanowią silny argument za włączeniem diety DASH4D do wytycznych klinicznych dotyczących leczenia cukrzycy typu 2.

Źródło: Nature Medicine, “DASH4D Diet for Glycemic Control and Glucose Variability in Type 2 Diabetes: A Randomized Crossover Trial”
DOI: https://doi.org/10.1038/s41591-025-03823-3